Cukrownia Potockich w Stelmachowie (?)

 

 

 

„Aby zwiększyć dochody z dóbr tykocińskich, hrabia Jan Alojzy Potocki, wybudował (około 1840 r.) fabrykę cukru. Działała ona na pewno jeszcze w 1853, kiedy to dziedziczki Tykocina hrabianki Potockie, w kontrakcie zawartym z dzierżawcą propinacji zastrzegły sobie prawo do zajęcia na kilka tygodni w roku, gorzelni w Stelmachowie, w celu przerobu na wódkę syropu otrzymanego z fabryki cukru. A. Kochański przypuszczał, że działała krótko z powodu braku buraków cukrowych oraz z powodu braku rynku zbytu (co było według niego prawdopodobniejsze). Ponieważ w pobliżu nie było innej cukrowni, a więc konkurencji, prawdopodobne staje się pierwsze przypuszczenie, że fabryka cukru upadła z powodu braku surowca. Jeśli jej właściciele wykorzystywali przy produkcji cukru pracę niefachowych, pańszczyźnianych chłopów, wydajność fabryki nie musiała być duża”.

 Małgorzata Choińska: "Społeczeństwo miasta Tykocina w XVIII i XIX wieku", s. 261-262. 

 

 ***

Cukrownia Potockich, zatrudniała dyrektora Francuza i rafinatora cukru Anglika. Obaj mieszkali w Stelmachowie z żonami i dziećmi, które chrzczone były w Tykocinie.

 

1851 r. Akt U córki dyrektora Valin, chrzestnymi byli Antonina Potocka i Ludwik de Floury

1849 r. Akt U córki rafinatora cukru B Douglasa.


Fabryka cukru działała prawdopodobnie jeszcze wiosną roku 1854, kiedy to jej dyrektor Benedykt Valin Bassce, chrzcił w Tykocinie drugą córkę urodzoną 15 maja w Stelmachowie. Chrzestnymi dziecka byli wójt stelmachowski, Jan Kobyliński i jego córka Ewa. 

 

 

Potem rodzina Valin Bassce przeniosła się do parafii Poświętne i osiadła w miejscowości Brzozowo Chrzczonki. W 1856 roku, na świat przyszła tam, kolejna córka Benedykta i Wiktorii, a potem jeszcze trzy.

 

W każdym akcie U jest inny zapis nazwiska Bassce. Jak brzmiało faktycznie?

 


Komentarze

Prześlij komentarz

Popularne posty z tego bloga

Pomnik Ludwiki Grodzkiej

Obraz
    Działo się w mieście Tykocinie, dnia 23 września 1902 roku,   o godzinie 2 po południu.   Stawił się Kazimierz Dziekoński obywatel lat 34 i Wincenty Falkowski sekretarz hipoteczny lat 60, obaj zamieszkali w Tykocinie i oświadczyli, że wczoraj o 7 rano zmarła Ludwika Grodzka wdowa po Kazimierzu Grodzkim, w Tykocinie zamieszkała, 85 lat mająca córka nie żyjących już Antoniego Zdrodowskiego i matki niepamiętnej, urodzona w Warszawie… A to fragment aktu małżeństwa Grodzkich, a w nim coś więcej o nich:   
Czytaj więcej

Kto spoczywa w kaplicy grobowej Glogerów?

Obraz
  Faktem jest, że kaplicę wybudował w 1885 roku Zygmunt Gloger. Jednak już wcześniej w Tykocinie pochowanych było troje Glogerów. Byli to najbliżsi krewni Zygmunta: jego ciotka - Józefa Gloger zmarła w 1883, ojciec - Jan Gloger w 1884 i druga córka Zygmunta i Aleksandry (martwo urodzona w 1884). Dopiero w 1885, nad ich pochówkami stanęła neogotycka kaplica.    W późniejszych latach pojawiły się tam doczesne szczątki: w 1899 - Aleksandry z Jelskich Glogerowej - żony Zygmunta, w 1905 jego matki - Michaliny z Wojnów. Jest tam również pochowany starszy brat Zygmunta - Stanisław Gloger, ur. 29 marca 1838 w Zambrzycach Królach.   Michalina z Wojnów Glogerowa, pod koniec życia, w Jeżewie? Podczas indeksowania ksiąg parafii tykocińskiej, znalazłam akty zgonu: ciotki, ojca i drugiej córki Zygmunta Glogera, o której istnieniu, do tej chwili, nikt nie wiedział. Teraz przedstawiam skany tych aktów oraz ich tłumaczenie z j. rosyjskiego.    Działo się w Tykocin...
Czytaj więcej

Niemirowie, Dziekońscy i Mossakowscy z zachowanych w Tykocinie pomników

Obraz
Po śmierci Izabeli Branickiej w 1808, dobra tykocińskie odziedziczyli Potoccy. Majątek był już zadłużony, a nowi właściciele zadłużyli go jeszcze bardziej. Tak, że w latach 20 – tych zaczęto dzierżawić jego ziemie i stopniowo sprzedawać. W ten sposób, folwarki Dobki i Lipniki stały się własnością sędziego Antoniego Dorffa . Julian Feliks Niemira syn Mikołaja i Izabeli z Czaplewskich.   Po śmierci sędziego Dorffa w 1835, sprzedano Lipniki Feliksowi i Paulinie Niemirom . To oni przygarnęli do swego domu   krewną, Emilię z Niemirów. Wydali ją w 1860 za Onufrego Dziekońskiego , plenipotenta Stelmachowa (Stelmachowo do 1870 było własnością Rostworowskich).   Fr. aktu małżeństwa Emilii z Onufrym Dziekońskim. Paulina z domu Reynszyssel - Niemira.   Po śmierci Pauliny Niemiry w 1895, folwark Dobki odziedziczyła Emilia Dziekońska i jej mąż Onufry. Dziekońscy mieli córkę Marię , urodzoną w 1861, a zmarłą w 1881 r. Płyta nagrobna Dziekońskich, z odbijającą się w niej fig...
Czytaj więcej