Mówi droga Babciunia, że powieść jest szkołą życia – nigdy się na to nie zgodzę - 1903 r.

Janina Gloger do Michaliny Gloger
Rękopis: zbiory p. Magdaleny Zawidzkiej-Kwiatkowskiej

 

Warszawa, środa 14 października 1903 r.

Drogie moje Babciu i Ciociu,

Przed paru dniami odebrałam list Babci i widzę z niego, iż Babciunia droga znowu się o mnie niepokoi i martwi – bez powodu i potrzeby. A jednak przez wakacje zdołałam Babciunię uspokoić zupełnie, więc nie wiem, co się stało? Czy jakie plotki? Niech im Babciunia wiary nie daje, to są gadania bez żadnej podstawy ludzi podłych, którzy Babciunię chcą martwić, a mnie w pracy przeszkadzać. Pisze Babciunia: dlaczego ja się uczę po rusku, że to jest zmarnowanie i strata czasu. Droga Babciu, prawda, iż za specjalność do wykładów obrałam sobie polski język, ale w naszym kraju nikt nie ma prawa wykładać polskiego w zakładach naukowych, kto i ruskiego nie posiada.To tak samo, jakbyśmy się pytali adwokata, doktora, agronoma dlaczego się uczy po rusku, kiedy jego specjalność to prawo, medycyna, agronomia. I nasz Staś, choć będzie gospodarzem, uczy się szósty rok po rusku, a nikt mu nie powie, że czas traci i marnuje na rosyjski. Powie mi Babciunia, że jestem kobietą. Ależ droga moja Babciu, dziś kobiety na polu nauk i pedagogicznym równają się z mężczyznami i wybitne zajmują stanowiska. Teraz zapytuje się Babciunia, dlaczego ja chcę być nauczycielką, kiedy mam zdolności do pióra. Kochana Babciuniu, przecież ciągle pisać nie można! Kto nie jest tylko pracowitym, nieocenionym molem książkowym, kto jest choć trochę artystą, nie może od rana do wieczora pisać. Nieraz całe tygodnie i miesiące nie można nic tworzyć i to jest tak znane i ogólne, że żadnej nie ulega kwestii. Cóż więc robić przez czas, kiedy się nie pisze? Trzeba przecie czymś życie zapełnić, a wreszcie trzeba z czegoś żyć. To jest ważna kwestia, o której Babciunia zapomniała. Ja nie jestem dzieckiem i nie mogę patrzeć różowo na przyszłość. Muszę mieć pewny kawałek chleba, tym bardziej, że dzisiaj nie mam nic, a ojciec umyślnie nigdy ze mną o interesach nie mówi. Fortuna kołem się toczy, stare to przysłowie, ale jakież prawdziwe! Najlepiej na własną pracę liczyć. Człowiek, który nie zarabia, musi oglądać się na to, co mu dadzą, a to jest bardzo czasem niewygodne i przykre. Zbliża się moja pełnoletność, zatem muszę stanąć o własnych siłach. Pisze Babcia, że przygotowanie się do egzaminu zajmie 3 lata czasu, a ja zapewniam, iż w maju zdam egzaminy; ja lepiej mogę o tym sądzić, bo wiem dokładnie, czego wymagają. Ponieważ będę nauczycielką polskiego, więc nad polskim głównie teraz pracuję – ruski to dodatek przykry, lecz konieczny. Ileż to mamy nauczycielek-autorek; jedno i drugie doskonale się zgadza ze sobą. Droga Babciunia każe mi czytać dużo ładnych powieści i na nich rozwijać ducha i umysł pogłębiać. Ależ ukochana moja – powieści mogą być w najlepszym razie pożyteczną, miłą rozrywką, ale nigdy, przenigdy pracą umysłową. Umysł pogłębia się ścisłą nauką, a duch rozwija się czytaniem mądrych dzieł, w których filozofia na religii jest oparta. Mówi droga Babciunia, że powieść jest szkołą życia – nigdy się to nie zgodzę. Szkołą życia jest samo życie, a w powieściach przedstawiają je często zupełnie fałszywie.
Niepokoi się Babciunia, czy ja nie zechcę swoich nauk przeciągać? Ależ droga moja Babciuniu – ja ich nigdy nie skończę. Dostanę w maju patent, zacznę wykładać, ale ucząc innych, sama uczyć się nie przestanę nigdy. Boi się dla mnie Babciunia złośliwości świata i jego opinii? I cóż mnie opinia świata obchodzić może? Jest ona kapryśna, zmienna i często niesprawiedliwa, czyż warto dla niej cośkolwiek poświęcać? Nasza opinia powinna być w nas samych, na dnie naszych serc, sprawiedliwa i surowa. O nią się starać powinniśmy. Zresztą dla panny, która się chce wydać za mąż, opinia wiele znaczy – ja za mąż nie pójdę – więc mi to obojętne, co o mnie mówi świat. Mówi mi Babciunia, że świat mnie będzie uwielbiał, a Bóg błogosławił. Otóż ja niczyjego uwielbienia nie chcę, bo tym, których świat uwielbia, Bóg nigdy nie błogosławi. Duch świata i duch Chrystusa to dwie rzeczy sprzeczne. Chrystus nie powiedział: błogosławieni, których świat ocenił i uznał – ale powiedział: „Błogosławieni, którzy cierpią prześladowania dla sprawiedliwości”.
Niech się Babciunia nie gniewa za to, co piszę – to moje głębokie przekonania, których zmienić nie mogę, bo się ze mną zrosły. Proszę wysłać konie o 9 rano do Białegostoku. Przyjadę z Ciocią Marynią
Koeppenową na dwa dni do domu. Niech ciocia przygotuje mydła, bo w poniedziałek muszą nam wszystką oprać bieliznę. I proszę dać znać Müllerowej do Tykocina, że ja przyjadę do niej raniutko w poniedziałek, żeby była gotowa i odłożyła inną robotę na te dwa dni mego pobytu.

Rączki Babci i Cioci całuję
Janka